april 2014

Omloop

HENNUYERES-VIRGINAL-REBECQ

Woensdag 16 april 2014
Hennuyères - Virginal - Rebecq
Haasje-over tussen Waals-Brabant en Henegouwen in het stroombekken van de Zenne en zijn zijriviertjes.
Tochtbegeleider Jaak Perneel, Koksijde 

Op deze tocht zwerven we in de meest westelijk uithoek van Waals-Brabant en in de nabijheid van Henegouwen en het Vlaamse Pajottenland. We lopen doorheen een licht glooiend landschap van beekvalleien (die de Zenne voeden), weiden, akkers en uitlopers van Henegouwse bossen. Het is rustig wandelen op rechte kerkwegels, hobbelige kasseistroken, dwars doorheen malse weiden, zachte bospaden en stroken verkeersluwe asfalt. Een paar keren strekken we de kuitspieren op een nijdig klimmetje. 

We lopen door vier dorpen: Hennuyères (deelgemeente van het Henegouwse Braine-le-Comte), Virginal-Samme (deelgemeente van het Waals-Brabantse Ittre), Quenast (deelgemeente van het Henegouwse Rebecq) en Rebecq-Rognon. De heuvellende streek rond Tubise (Tubeke), Rebecq (Roosbeek), Ittre (Itter), Nivelles (Nijvel) en Braine-le-Château (Kasteelbrakel) wordt ook wel het Roman Païs (het Romaanse Land) genoemd, een verrassend stukje Wallonië met heelwat erfgoed in een groen kader en dit op nauwelijks 20 km over de Taalgrens.

Hennuyères-Virginal-Rebecq 2014 april G 025 (pano-foto)

MEER FOTO'S HIER TE BEKIJKEN.

Omloop - 23,6 km
Vanuit het forensenstationnetje (geen café) van Hennuyères gaan we met de onvervalste kerkwegels Sentier du Warichaux (=moeras) verlengd met de Sentier Sainte Anne (helaas geen Anna te bespeuren in het kapelletje) en de Sentier du Village op zoek naar de Sainte Gertrudekerk en de ware dorpkern van Hennuyères. 

Het mooie kerkje (dwarsschip uit 1518, klokkentoren uit 1553 is gedeelte Romaans) dankt haar naam aan het feit dat de parochie bestuurd werd vanuit de benedictinessen Sainte Gertrude abdij van Nijvel. 

We verlaten het gezellige kerkplein in zuidelijke richting en wandelen tussen weiden en akkerland op een rustige geasfalteerde landbouwweg richting Bois de la Houssière. We maken een prachtige wandeling in de noordelijke uitloper van dit 662 ha grote heuvelkambos. 

Ooit was dit loofbos zoals ook het Zoniënwoud een stuk van het immense Kolenwoud. In het bos treft men naast vooral beuk ook nog eik en kastanjebomen aan; eertijds was er ook veel hulst (le houx) te vinden vandaar ook de naam van dit geklasseerde bos. Het bos is vooral bekend door de Bende van Nijvel die het als uitvalsbasis zou hebben gebruikt en er in ieder geval hun Volkswagen Golf GTI achterlieten na hem in brand gestoken te hebben. 

Bij het verlaten van het bos staat de rood-witmarkering van de GR 12 (Amsterdam-Brussel-Parijs) ons op te wachten. We zijn over de provinciegrens gewandeld en in het Waals-Brabantse dorp Virginal- Samme terecht gekomen. Alhoewel de GR naar de middagstop voert, zullen we hem maar gedeeltelijk volgen. We worden verleid door Vweye de Fayt en de Vweye des Belles à Ronquières, oude in eer herstelde wandelpaden die op en neer, heen en weer doorheen kleine groene beekvalleitjes en het Bois des Nonnes opklimmen naar de neoclassicistische Saint- Pierrekerk (1828) van Virginal en het nabijgelegen Café du Cercle. 

Kastelein Marc Ducochet, een lange-afstandwandelaar-die-wat-Vlaams-praat, kan ons verrassen met o.a. enkele brouwsels van de streekbrouwerij Brasserie Lefebvre (Quenast): hopus, barbãr, floreffe ... Hij belooft ook verse soep te maken. We hebben iets meer dan 8,5 km gestapt.

Bij het verlaten van het café duikt de rood-licht blauwbewegwijzering op van de 217 km lange Tour du Brabant Wallon, een initiatief uit de negentiger jaren van vorige eeuw van de wandelclub La Godasse uit Rebecq. Een waardige begeleider voor de namiddagtocht. Met het brede graspad Vweye Chemin Vert lopen we in noordwestelijke richting Virginal uit en korten verder op een stuk lintbebouwing in door vrij en vrank langs de rand van Le Grand Bois (helaas niet meer toegankelijk voor wandelaar na klachten van vandalisme) te stappen. Een mooie golvende groene wandeling langs o.a. kapelletjes (zonder beelden!) brengt ons naar de viaduct onder de spoorlijn Brussel-Braine-le-Comte. Voorbij de viaduct worden we verrast door de Etangs de Coeurcq, het riviertje Le Coeurcq (een zijriviertje van de Zenne) en zowaar een waterval.

De vijvers van Coeurcq dienden oorspronkelijk om de nabijgelegen watermolen te voeden. Vandaag lokken ze heel wat vissers. Van 2007 tot 2010 werd een vervuilingschandaal bekend: uit een verlaten fabriek kwamen jarenlang PCB's in het water terecht waardoor de vis ongeschikt werd voor consumptie en de vijvers uiteindelijk moesten worden leeg gepompt en gezuiverd. Vlakbij, aan de rechterkant, vloeit een beetje onverwacht de 7,8 m hoge waterval op het riviertje Coeurcq. Volgens sommige de tweede hoogste waterval van het land. Ze is alleen te bezoeken op zondag. Wij maken ons wat langer en leunen over de brugwand voor een blik op dit natuurverschijnsel.

Na een korte rondgang rond de vijvers stijgen we langzaam de vallei van de Coeurcq uit en krijgen bij helder weer een uniek uitzicht op het zuidwesten van Brussel. Via 'trage wegen' tussen hagen en tuinafsluitingen dalen we opnieuw langzaam af: de vallei van de Zenne komt eraan. In Quenast steken we haar, ter hoogte van een speelplein, met een houten brugje over.

De 103 kilometer lange Zenne was ooit de vuilste rivier van België. Van een rivier kon je meer dan een eeuw bijna niet meer spreken, 'brede riool' was een betere naam. Ze ontspringt in de provincie Henegouwen, in de velden bij het dorpje Naast (bij Zinnik). Voorbij Mechelen mondt ze uit in de Dijle.

Een korte wandeling langs de linkeroever brengt ons voorbij het marktplein, dat duidelijk betere tijden heeft gekend, naar de Saint-Martinkerk. Deze neoclassicistische kerk uit 1855 bezit het oudste orgel van Wallonië (16de eeuw). We verlaten de dorpskern via een kerkwegel die ons voorbij de voormalige (rijke) pastorij leidt en lopen opnieuw langs de linkeroever van de Zenne. Dwarsen de redelijk drukke weg Wisbecq – Quenast en belanden op een verdwenen pad doorheen vier weiden met draaihekkens. Het is er heerlijk wandelen! Aan de linkerkant meandert de Zenne en onmiddellijk aan de andere oeverzijde een uitbreiding van de porfiermijn van Quenast.

In Quenast graaft men naar porfiersteen, hebben we destijds geleerd in de les aardrijkskunde. Dit vulkanisch stollingsgesteente is zeer hard en slijt nauwelijks. Het is bovendien zo goed als ondoordringbaar en weerstaat perfect aan vorst. Van kinderkopjes uit de Ronde van Vlaanderen tot de kasseien op de Champs Elysées: ooit kwamen ze uit de steengroeven van het kleine dorp Quenast. In de 18de eeuw waren er zeven steengroeven in bedrijf. Er werkten er 21 arbeiders. In 1864 werd de Société Anonyme des Carrières de Porphyre de Quenast opgericht. In 1896 waren er reeds 2500 arbeiders aan de slag. In 1937 was dit aantal gezakt tot 2158. Na de Tweede Wereldoorlog moet het Belgische wegennet heropgebouwd worden. De uitbaters van de groeve beginnen op grote schaal porfiersteenslag te produceren voor de funderingen en de wegbedekking. Nu heeft de groeve van Quenast een elliptische vorm van1200 op 800 meter. Qua oppervlakte is het één van de grootste groeven van Europa (140 ha). De huidige eigenaar NV Sagrex, een onderdeel van de Duitse Heidelbergcementgroep, stelt niet meer dan 60 mensen te werk voor een jaarlijkse productie van ongeveer 1.800.000 ton porfier.

We lopen voorbij de schitterende Brabantse vierkantshoeve Bel-Air, waarvan de eigenaar een fortuin moet hebben geïnvesteerd in gele verf. Aan de gevel van een buitenmuur bevindt zich naast een niskapel een herdenksteen voor de gesneuvelde milicien Richard Faut. Voorbij een kapelletje kiezen we een graspad, dwarsen opnieuw de Zenne en belanden aan het oude stationnetje van Rebecq. Een overjaarse treinwagon doet er dienst als cafetaria. Rebecq ofte Roosbeek ligt vlak bij de grens met Vlaanderen en is een stukje Brabants boerenland met een rijke geschiedenis. We nemen wat tijd om ervan te proeven: de molens van Arenberg zijn de toeristische trots van Rebecq. 

Zoals de meeste watermolens uit het oude Brabant dateert een eerste watermolen hier wellicht uit de 14de-15de eeuw. Hier te Rebecq profiteert men van een relatief sterk verval op de Zenne om ze af te dammen en molens op te plaatsen. De molens behoorden vroeger toe aan de Heren van Edingen. De gebouwen danken hun naam aan de graven van Arenberg, de laatste Heren van het dorp voor de Franse Revolutie. De molens stonden ter beschikking van de dorpelingen als ze een heffing betaalden. De 'Grand Moulin' brandde af in de 19de eeuw en werd in 1854 weer herop gebouwd. Tot 1974 waren de molens economisch actief. Vandaag zijn ze gemeentelijke eigendom. De kleine molen wordt in het hoogseizoen elke zondag in werking gezet.

De beroemdste inwoners van Rebecq waren ongetwijfeld de familie Solvay, grondleggers van het gelijknamige chemieconcern. Ernest Solvay werd in Rebecq geboren 1838 en overleed in 1922 in Elsene. Hun geboortehuis is in Rebecq bewaard gebleven. Ernest Solvay en zijn broer Alfred werden schatrijk dankzij hun innoverend chemisch procedé van de fabricage van soda (natriumcarbonaat).

Na een rondgang op de molensite keren we via de 'Hospices' terug op onze stappen.

De gebouwen van dit voormalige gesticht bevinden zich aan de Zenne, tegenover de molens van Arenberg. Ze werden opgetrokken tussen 1290 en 1308 in opdracht van Maria van Rethel, Dame van Edingen en weduwe van Wouter I van Edingen. Ze omvatten een 16de-eeuws bouwwerk, opmerkelijke meubelstukken en een prachtige laatgotische kapel. De kapel vormde lange tijd een bedevaartsoord ter ere van de heilige Erasmus, voor de genezing van darmaandoeningen. Jammer genoeg verwoestte een brand in 2003 een groot deel van de gebouwen op de site van het oude gesticht. Sindsdien wacht de "Hospices" op restauratie en een nieuwe invulling van de bestemming. De site prijkt sinds april 2006 op de beschermlijst van Waals erfgoed. 

We verlaten het dorp op een 'trage weg' tussen met prikkeldraad afgeschermde weiden, lopen langs sportvelden, dwarsen een bos en bereiken met een kronkelende landbouwweg geplaveid met Quenast-kinderkopjes opnieuw het stationnetje van Hennuyères, ons startpunt.


Webstekopmaak Rosteel Dienstverlening voor Midweekstappen.be